THIẾU NỮ XI-ON MỚI

Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II

trong buổi tiếp kiến chung, 01- 5 - 1996

Các bạn thân mến,

Hôm nay, ngày 1 tháng 5, là một ngày mà nhiều nơi trên thế giới mừng lao động con người. Đối với giáo hội, ngày hôm nay nhắc lại việc lao động tại Nazaret, nơi mà chính Đức Giêsu đã lao động nhiều năm bên cạnh bác thợ mộc Giuse. Chúng ta hãy cầu nguyện cho những người có trách nhiệm trong công cuộc lao động của nhân loại, cho mọi người lao động trên thế giới, cho công việc lao động của con người dưới mọi hình thức. Tôi vẫn nhớ trong thông điệp Laborem exercens, thông điệp đầu tiên của tôi nói về xã hội, tôi đã nói nhiều về vấn đề này.

Hôm nay cũng là ngày đầu tiên của tháng Năm. Và tháng này dành riêng để tôn kính Đức Mẹ. Cả một truyền thống sùng kính Đức Mẹ được gắn liền với tháng Năm. Đấy là nguyên do tôi chọn chủ để giảng dạy hôm nay. Một chủ để về Đức Mẹ, hầu tiếp tục những bài giáo lý về Đức Mẹ mà tôi đã đề nghị trong những tháng vừa qua.

1. Vào giờ truyền tin, Đức Maria ‘người con gái Xi-on tuyệt hảo’ (LG, 55) được sứ thần kính chào như là người đại diện cho toàn thể nhân loại, được mời gọi để ưng thuận cho con Thiên Chúa nhập thể.

Lời đầu tiên mà sứ thần nói với Mẹ là một lời mời gọi đi vào niềm vui: “Khairê”  (Χαιρέ) Có nghĩa là “Mừng vui lên”. Tiếng Hy lạp được dịch sang tiếng Latinh là “Ave”, như một lời chào thuần túy, dường như không tương ứng trọn vẹn với hàm ý của vị sứ thần Thiên Chúa và với bối cảnh diễn ra cuộc gặp gỡ này.

Quả thật, Khairê cũng là một công thức để chào hỏi, mà người Hy lạp thường dùng, nhưng hoàn cảnh phi thường mà lời này được thốt lên thì khác hẳn với một cuộc gặp gỡ bình thường. Thật vậy, ta chớ quên rằng Thiên sứ ý thức rằng mình đem đến một tin tức vô tiền khoáng hậu trong lịch sử nhân loại. Một lời chào bình thường hẳn là không thích hợp trong trường hợp này. Trái lại, nếu ta liên hệ với nguyên nghĩa của từ Khairê, ‘mừng vui lên’, thì có vẻ thích hợp hơn cho hoàn cảnh ngoại lệ này.

Như các giáo phụ thường nhấn mạnh, nhất là các giáo phụ Hy lạp, khi trích dẫn các lời tiên tri, lời mời gọi ‘hãy vui lên’ hoàn toàn phù hợp với lời loan báo Đấng Mêsia đến.

2. Trước tiên, hãy trở lại với ngôn sứ Xô-phô-nia. Tường thuật về Truyền Tin rất tương ứng với lời tiên tri của ngài: “Reo vui lên, hỡi thiếu nữ Xi-on, hò vang dậy đi nào, nhà Israen hỡi! Hỡi thiếu nữ Giêrusalem, hãy nức lòng phấn khởi.” (Xp 3,14) Có lời mời gọi hãy vui lên: “hãy nức lòng phấn khởi”! Có lời nhắc đến sự hiện diện của Chúa: “Đức Chúa, Vua Israen, đang ngự giữa ngươi!” (câu 15). Có lời khuyên đừng sợ: “Này Xion, đừng sợ! chớ buông tay!” (câu 16). Cuối cùng, có lời hứa về sự can thiệp cứu độ của Thiên Chúa: “Đức Chúa, Thiên Chúa ngươi đang ở giữa ngươi, Người là Vị cứu tinh” (câu 17). Những tương ứng giữa hai văn bản nhiều và chính xác đến độ khiến chúng ta nhìn ra nơi Đức Maria là người thiếu nữ Xi-on, đấng có lý do để vui mừng vì Thiên Chúa đã quyết định thực hiện chương trình cứu độ của Người.

Chúng ta cũng tìm thấy một lời mời gọi tương tự, dù ở một bối cảnh khác, trong sách tiên tri Giô-en: “Hỡi mặt đất, đừng sợ, hãy hoan hỉ vui mừng, vì Đức Chúa đã làm những việc trọng đại... Và các người sẽ biết rằng ta hiện diện giữa Israen” (Ge 2, 21.27)

3. Lời loan báo của Da-ca-ria, được trích dẫn khi Chúa Giêsu vào Giêrusalem (x. Mt 21, 5; Ga 12, 15) thì cũng đầy ý nghĩa. Lời này nêu lên lý do để vui mừng là việc vị vua Thiên Sai đến: “Nào thiếu nữ Xi-on, hãy vui mừng hoan hỷ! Hỡi thiếu nữ Giêrusalem, hãy vui sướng reo hò! Kìa Đức Vua của ngươi đang đến với ngươi; Người là Đấng chính trực, Đấng toàn thắng, khiêm nhường... Người sẽ công bố hòa bình cho muôn dân.” (Dcr 9, 9.10)

Cuối cùng, dựa trên một miêu duệ đông đảo – một dấu chỉ của phép lành Thiên Chúa – sách Isasia đã loan báo niềm vui cho thiếu nữ Xi-on mới: “Reo mừng lên, hỡi người phụ nữ son sẻ, không sinh con; hãy bật tiếng reo hò mừng vui, hỡi ai chưa một lần chuyển dạ, vì con của phụ nữ bị bỏ rơi thì đông hơn con của phụ nữ có chồng; Đức Chúa phán” (Is 54,1).

Ba nguyên do để mời gọi hãy vui mừng: sự hiện diện cứu độ của Thiên Chúa giữa dân Người, việc vua Thiên Sai đến và ơn sinh sản nhưng không và dồi dào – ba nguyên do ấy đều được thực hiện trọn vẹn nơi Đức Maria. Những lý do ấy đã biện minh cho ý nghĩa mà truyền thống gán vào lời chào mừng của Thiên sứ. Khi mời gọi Mẹ ưng thuận để cho lời hứa thiên sai được trở thành hiện thực và khi loan báo  cho Mẹ phẩm giá cao vời là làm Mẹ Đấng Cứu Tinh, thiên thần không thể không mời gọi Đức Maria hãy vui lên. Thật vậy, như lời nhắc nhở của Công Đồng, “sau một thời gian dài chờ đợi lời hứa được thực hiện, thời gian đã nên trọn và Nhiệm Cục mới được thiết lập với Mẹ, người thiếu nữ Xi-on cao sang, khi Con Thiên Chúa mặc lấy bản tính nhân loại nơi Mẹ để giải thoát con người khỏi tội lỗi nhờ các mầu nhiệm của thân xác Ngài” (LG, 55)

4. Tường thuật về Truyền Tin cho phép chúng ta nhận ra Đức Maria là ‘thiếu nữ Xi-on’ mới, được Thiên Chúa mời gọi đón nhận một niềm vui vĩ đại. Tường thuật ấy nêu rõ vai trò phi thường của Mẹ Đấng Mêsia và thậm chí Mẹ của Con Thiên Chúa. Đức Mẹ đón nhận sứ điệp nhân danh dân tộc của David, nhưng chúng ta cũng có thể nói rằng Mẹ đón nhận nhân danh toàn thể nhân loại, vì Cựu Ước đã mở rộng vai trò của Đấng Messia thuộc dòng tộc David cho tất cả mọi dân tộc (xem Tv 2,8; 71,8). Theo ý định Thiên Chúa, lời loan báo gửi đến cho Mẹ thì hướng đến ơn cứu độ phổ quát.

Để khẳng định viễn ảnh phổ quát này trong chương trình Thiên Chúa, chúng ta có thể nhắc lại vài văn bản trong Cựu và Tân Ước, từng so sánh ơn cứu độ với một bữa tiệc dành cho mọi dân tộc trên núi Xi-on (xem Is 25,6 tt), và loan báo bữa tiệc chung cục của Nước Trời (x. Mt 22, 1-10).

Với tư cách là ‘thiếu nữ Xi-on’, Đức Mẹ là Trinh Nữ của giao ước mà Thiên Chúa ký kết với nhân loại. Vai trò đại diện của Đức Maria trong biến cố này thật là rõ ràng. Và một phụ nữ đóng vai trò này thì quả là ý nghĩa.

5. Với tư cách là ‘thiếu nữ Xi-on’ mới, Đức Mẹ có khả năng đặc biệt để đáp trả giao ước hôn nhân với Thiên Chúa. Cao hơn và tốt hơn bất cứ mọi thành viên nào trong Dân được tuyển chọn, Mẹ có thể dâng cho Chúa một trái tim Hiền Thê đích thực. Với Đức Maria, ‘thiếu nữ Xi-on’, không còn đơn thuần là một biểu tượng tập thể, mà là một con người đại diện cho nhân loại, và vào giờ Truyền Tin, người ấy đã đáp trả lời đề nghị yêu thương của Thiên Chúa bằng tình yêu hiền thê của mình. Như thế, Mẹ đón nhận một cách hoàn toàn đặc biệt niềm vui mà các lời tiên tri đã loan báo, một niềm vui đạt đến tuyệt đỉnh, trong khi hoàn tất chương trình của Thiên Chúa

Trở về Muc Lục